اصطلاح جامعه شناسی جدید آموزش و پرورش ابتدا در انگلستان و در اوایل دهه 1970 میلادی به کار رفت تا به تفاوت سبک نظریه و پژوهش مورد استفاده در این حوزه با رشته عمومی جامعه شناسی آموزش و پرورش تاکید کند. برخلاف پژوهش های پیشین، که به طور نظری بر ساختار و کارکرد جامعه و آموزش و پرورش تاکید داشتند (کارکردگرایی ساختاری)، و پژوهش را معادل اندازه گیری و تحلیل رابطه بین متغیرهایی مانند متغیرهای خصوصیات فردی می پنداشتند، جامعه شناسی نو برخاسته از انگلستان اواخر دهه 1960 و اوایل دهه 1970 میلادی بر تفهم یا تفسیر کنش های متقابل اجتماعی هر روزه کلاس درس و آن معنای از دانش که مدرسه بر آن تاکید دارد قرار گرفت. معنا، هم به فهم و دریافت دانش آموزان و معلمان درگیر در امر آموزش دلالت دارد و هم به دیدگاهی که برنامه ]ریزی [درسی را بخشی از یک بافت وسیع تر اجتماعی یا فرهنگی قلمداد می کند. این مطلب به زبان تخصصی رشته های دانشگاهی به این معناست که جامعه شناسی آموزش و پرورش به عنوان شاخه ای از معرفت باید به عنوان زیر مجموعه ای از یک علم اجتماعی دیگر یعنی جامعه شناسی معرفتی دیده شود. جامعه شناسی جدید آموزش و پرورش در امریکا، فقط تا حدودی از پیشرفت های انگلیسی ها تاثیر پذیرفت. یکی از بارزترین این تاثیرات را می توان در کارهای مایکل اپل (1979 ،1978) دید که در آنها مستقیما با رویکردی انگلیسی سر و کار دارد.در عین حال، کار اپل بیانگر برداشت امریکایی ها از تحولات نو در جامعه شناسی آموزش و پرورش هم محسوب می شود و از جمله مواردی است که می تواند در این رشته دانشگاهی یا شاخه های فرعی آن تاثیر بگذارد.

یکی از مهم ترین و غامض ترین سوالات در زمینه تعلیم و تربیت پیش از دبستان، چگونگی تهیه برنامه درسی موثر در این مقطع است که با توجه به ظهور عصر اقتصاد دانایی محور و تغییر و تحولات برق آسا، شرایط پاسخ گویی به آن بیش از پیش دشوار شده است. پژوهش حاضر برای مطالعه ضرورت دیدگاه «مطالعات برنامه درسی راهبردی[1]» و الگوی «برنامه درسی چند بعدی[2]» و چیستی آن در برنامه درسی پیش از دبستان صورت گرفته است. رویکرد پژوهش، کیفی و روش آن، توصیفی-تحلیلی[3] بوده است که اطلاعات و داده های مورد نیاز با مراجعه به اسناد و مدارک کتابخانه ای موجود در زمینه موضوع به دست آمد. یافته ها بیانگر آن بود که ضرورت دیدگاه راهبردی بنا بر عواملی همچون ظهور عصر اقتصاد دانایی محور، توسعه فناوری ارتباطات و اطلاعات، دگرگونی مفهوم سواد، پارادایم پیچیدگی، لزوم بومی سازی برنامه درسی، وجود سبک های شناختی و یادگیری متفاوت و نو مفهوم گرایی و ضرورت الگوی چند بعد نگری با عواملی همچون لزوم مرتبط کردن برنامه درسی باتجربه ی زیسته ی کودک، تزریق ویژگی چابکی و توان پاسخ گویی برنامه درسی به مسائل روز و همچنین لزوم یادگیری مادام العمر، در برنامه درسی پیش از دبستان قابل دفاع است. در نهایت نیز، پژوهش حاضر با بررسی مبانی فلسفی و روان شناختی این الگو به ارائه تعریفی جامع از آن می پردازد. این پژوهش نشان می دهد که مطالعات برنامه درسی راهبردی رویکردی کل نگر است و الگوی برنامه ریزی چندبعدی مبتنی بر آن، برنامه مطلوب کاربردی برای اجرا در برنامه درسی پیش دبستان است.

اگرچه مطالعه تطبیقی نظام های آموزشی دارای پیشینه ای تاریخی در بسیاری از جوامع بشری است، امادر چند دهه اخیر افزایش علاقه مندی پژوهشگران به کسب آگاهی از وضع و نقش نظامهای آموزشی درروند پیشرفتهای اجتماعی-اقتصادی توام با رشد روزافزون فناوریهای اطلاعاتی-ارتباطی، گرایش به پژوهشهای تطبیقی را سرعت بخشیده است. این موضوع لزوم آگاهی از تئوریها، قواعد و روشهای حاکم برعلم آموزش و پرورش تطبیقی و شناخت روشهای پژوهش در مطالعات تطبیقی را دوچندان کرده است. عدم توجه به این نیاز در ایران سببشده است که فایده پژوهشهای تطبیقی به کسب شناختی سطحی از تفاوتها و شباهتهای موجود میان نظامهای آموزشی محدود شود. هدف مقاله حاضر تاکید بر پرهیز از کاربست مداوم و بعضانادرست یک روش پژوهش در مطالعات تطبیقی آموزش و پرورش ازطریق معرفی روشهای جدیداست. بخش نخست مقاله به بررسی جایگاه پژوهشهای تطبیقی و وضعیت فعلی آن می پردازد. در بخش دوم، ویژگیهای حاکم بر پژوهشهای تطبیقی توضیح داده می شوند. بخش اصلی مقاله به توضیح سه روش تحقیق تطبیقی یعنی روشهای توافق، تفاوت و جبر بولی اختصاص یافته است. مقاله با مرور اجمالی مباحث و ارائه پیشنهادهای راهبردی برای پژوهشگران به پایان می رسد.